مشاوره آنلاین

هم وابستگی(2)

moshaverehonline — Fri, 27 Jun 2008 14:39:18 GMT

هم وابستگی

CODEPENDENCY

♥ هم وابسته کسی است که اجازه می دهد دیگران با سوء رفتارشان بر او تاثیر گذارند و او درصدد بر می آید تا به روش های مختلف رفتار آنها را کنترل کند یا تغییر دهد.

هم وابستگی یک بیماری خانوادگی است به این معنی که مجموعه ویژگی هایی که به عنوان علائم این بیماری تعریف می شوند نه فقط در یک عضو از خانواده بلکه در تمامی افرادی که به عنوان خانواده در کنار هم زندگی می کنند وجود دارد. شاید اگر به لیست بلند بالا و سوالاتی که در ادامه مطلب مشاهده خواهید کرد نظری بیاندازید، چندین مورد از علائم این بیماری را در خود کشف کنید و با گفتن این جمله که؛ "اگه این طوری باشه که همه مردم این بیماری رو دارن!" خیال خود را راحت کنید و بگویید که این بابا احتمالا خودش دیوانه است، بعد صفحه را می بندید و وبلاگ دیگری را باز می کنید و چند اس ام اس جوک برای گوشی موبایلتان کپی می کنید و شب را با آرامش سپری می کنید!

در واقع منظور از اینکه این بیماری جنبه خانوادگی دارد این است که تمام افراد و تمام روابط درون خانوادگی را تحت تاثیر خود قرار می دهد و کل شبکه و نظام خانواده را درگیر خود می کند. در واقع این بیماری محصول تربیت های ناکارآمدی است که تقریبا همه افراد از آن برخوردارند. وقتی از تربیت ناکارآمد حرف می زنیم منظورمان بطور واضح مجموعه باورها، افکار، روش های حل مسئله و واکنش های نادرستی است که در کودکی توسط والدین مان و در ادامه زندگی توسط خودمان آموزش دیده ایم. مجموعه عواملی که نام برده شد طریقه زندگی ما را معین می کند. یعنی با پیروی از این آموزه ها احساس یا فکر می کنیم و به مسائل زندگی واکنش نشان می دهیم.

برای مثال به این باور بسیار قوی که بسیاری از دختران جامعه ایرانی از آن تبعیت می کنند و بقول معروف آن را سرلوحه زندگی خود قرار می دهند، دقت کنید؛ "زن باید با لباس سفید بره خونه بخت با کفن برگرده" خوب شاید فکر کنید این جمله ها دیگر خیلی قدیمی شده. درست فکر می کنید چون فقط قدیمی ها از این حرف ها می زدند، خانم های امروزی دیگر اینطوری فکر نمی کنند و این طور تفکرات را شدیدا توبیخ می کنند. اما یک سوال؟ پس چرا وقتی به زندگی بسیاری از این خانم های امروزی نگاه می کنیم می بینیم که زیر فشار وضعیت ناگوار مسائل زناشویی خود هستند و بسیاری از اجحاف های شوهر و بدرفتاری های وی را تحمل می کنند؟ در حالیکه پذیرفته اند که این شوهر دیگر آدم بشو نیست! یعنی نمی خواهد تغییر کند. خوب پاسخ در این نکته است که بله این خانم های امروزی واقعا این طوری فکر نمی کنند و عقاید مادر بزرگشان را ندارند، آنها امروز جور دیگری لباس می پوشند، جور دیگری آرایش می کنند، جور دیگری مهمانی می روند، شاید حتی سیگار بکشند یا مشروب بخورند، با آقایان دست بدهند، برای خودشان استقلال دارند، ایروبیک می روند، بیشتر از قبل به پوستشان رسیدگی می کنند، کلاس های روان شناسی شرکت می کنند و خیلی از فعالیت ها که مادربزرگشان انجام نمی داد.

اما همین خانم امروزی وقتی سر مسائل مهم با شوهر خود مشکل پیدا می کند در ابتدا تصمیم می گیرد شوهر خود را تغییر بدهد یعنی یک جوری آدمش کند. سعی می کند رفتار او را تغییر دهد و او را کنترل کند که دیگر از این حرف ها نزند و یا آن طوری رفتار نکند. زمان زیادی را صرف این موضوع می کند، چون فکر می کند می تواند یک شخص دیگر را با نیروی عشق و فداکاری متحول کند. بعد می بیند با اینکه چند سال گذشته، نه تنها شوهرش تغییری نکرده بلکه نیروی جوانی و بهترین سال های زندگی خود را صرف یک فرد بی لیاقت کرده که اصلا قدر چنین زن فداکار و ایثارگری را ندانسته و نمی داند. بعد دقیقا درگیری بر سر همان موضوع های قدیمی شروع می شود. نهایتا چند روزی قهر می کند و به خانه دوست خود پناه می برد چون نمی خواهد مثل خیلی ها قهرش را به خانه پدرومادر ببرد زیرا این رفتار مایه سرشکستگی است. چند روز تمام با پناه دهنده خود درد دل می کند. او هم که دوستش را خیلی خوب درک می کند و مثل او فکر می کند خیلی غیر مستقیم به او می گوید که تو زنی و زن باید زندگیش رو با چنگ و دندون حفظ کنه. ضمنا این مردا همشون همینطورین! یادتان باشد منظور از این جمله همان آموزه قدیمی مادربزرگ است که "زن باید با لباس سفید بره خونه بخت و با کفن برگرده" خوب این خانم احساس می کند که در این دنیای جفاکار رها شده و هیچکس منظور او را نمی فهمد. خانواده پدری اش که از اول با طرز زندگی او مخالف بوده اند حالا هم که بفهمند با شوهرش مشکل پیدا کرده قطعا خواهند گفت؛ حقته چون از اول به حرف ما گوش نکردی. یا بالاخره یک جوری سرزنشش خواهند کرد. خوب این خانم مثل مادربزرگش فکر نمی کند ولی در آخر می بیند که شهامت طلاق گرفتن ندارد. بعد از گذشت چند روز احساس می کند دلش برای بچه ها تنگ شده، مگر چند روز دیگر می تواند مزاحم پناه دهنده خود باشد. از طرفی شوهرش هم شدیدا دلش برای او تنگ شده و مدام پیغام می دهد که او را شدیدا دوست دارد و بدون او نمی تواند زندگی کند. پس به این نتیجه می رسد که خوب شاید این دفعه با دفعات قبل متفاوت باشد. بنابراین تصمیم می گیرد که سر زندگی اش برگردد وبه تلاش خود ادامه دهد! نکته آخر اینکه وقتی وارد فضای خانوادگی این خانم می شویم می بینیم نه تنها روابط زناشویی شان تخریب شده بلکه فرزندان نیز اصلا با والدین خود رابطه خوبی ندارند و بال یکدیگر نیز نا سازگاری می کنند، تازه علاوه بر همه اینها متوجه می شویم که هر یک از فرزندان نیز مشکلات خاص خود را دارند. از ناراحتی های روحی روانی گرفته تا مشکلات تحصیلی، شغلی یا اجتماعی و از همه مهم تر؛ اعتیاد. به همین دلیل است که در اول مطلب تاکید شد که بیماری هم وابستگی، کل نظام خانوادگی را تحت تاثیر خود قرار می دهد.

خوب حالا متوجه شدید چرا این خانم علیرغم اینکه سعی می کرد از این فکرهای قدیمی پرهیز کند دقیقا از همان الگوی فکری مادربزرگش تبعیت کرد و در آخر هم تصمیم گرفت سنگر را خالی نگذارد؟!!! حقیقت در این نکته است که بسیاری از افراد کاملا ناهوشیارانه از الگوهای قدیمی خود تبعیت می کنند و عدم پیروی از آن الگوها موجب اضطراب و افسردگی شدیدی در آنها می شود. از طرفی پیروی از چنین الگوهای فکری چه به شکل آگاهانه یا ناخود آگاه موجب همین حالت های منفی از جمله خشم، افسردگی و اضطراب و در شکل پیشرفته تر، موجب دردها یا مشکلات جسمانی مانند مشکلات قلبی، گوارشی (درد شدید معده و ...) به هم ریختن نظم دوران قاعدگی و یا قاعدگی های دردناک، سردردها و سرگیجه های مبهم، مشکلات فشار خون و غیره می شود. خوب شاید این سوال ذهن ما را مشغول کند که حالا چه باید کرد؟ یا راه حل چیست؟ خوب..... کمی صبر کنید.

آیا تا بحال فکر کرده اید که چرا بسیاری از افراد در دوران نامزدی با هم خیلی احساس خوشبختی می کنند و بعد از گذشت یک یا سه ماه از ازدواجشان همه چیز به گند کشیده می شود و دیگر نشانه ای از آن عشق پر حرارت باقی نمی ماند و زندگی تبدیل به جهنم می شود؟ آیا تا بحال فکر کرده اید که چرا اغلب دوستی های دختر و پسرها علیرغم اینکه خیلی خوب شروع می شود خیلی زود هم به پایان می رسد و افراد نمی توانند روابط پایداری با هم برقرار کنند؟ در حالیکه اگر می توانستند روبط خود را پایدار کنند برای زندگی مشترک سرمایه گذاری با ارزشی می کردند. یا تا بحال فکر کرده اید چرا خیلی از دختران برای فرار از زندگی با خانواده پدری تن به ازدواج هایی بدون علاقه به طرف مقابل می دهند؟ فکر می کنید پاسخ این سوال ها و پرسش های دیگری که در مورد روابط افراد در ذهن شماست و سال هاست که بی جواب مانده اند چیست؟ یا اینکه فکر می کنید چرا تا حالا به خیلی از آرزوهایتان نرسیده اید؟ یا چرا احساس می کنید آدم شکست خورده ای هستید؟ خوب..... باز هم کمی صبر کنید.

حالا یک بار دیگر تعریفی را که از واژه هم وابسته در اول مطلب نوشته شده مرور کنید. بعد به سوالاتی که در ادامه مطلب، فهرست شده اند پاسخ دهید؛

آیا من یک هم وابسته هستم؟

1- آيا خود را مسئول احساسات و رفتار ديگران مي دانم ؟

2- در تشخيص نوع احساسات خود مشكل دارم و نمي دانم آيا خشمگينم ، غمگينم يا شاد هستم ؟

3- آيا در نشان دادن احساساتم مشكل دارم ؟

4- آيا از عكس العمل ديگران نسبت به احساساتم ترس و دلهره دارم ؟

5- آيا در ايجاد و حفظ رابطه نزديك مشكل دارم ؟

6- آيا از اين‌ كه ديگران مرا آزار دهند يا نپذیرند می ‌ترسم ؟

7- آيا از خود و ديگران خيلی توقع دارم ؟

8- آيا براي تصميم گيری مشكل دارم ؟

9- آيا سعی می ‌كنم احساساتم را انكار كنم ؟ يا آن را به حداقل برسانم يا اصلاح كنم ؟

10- آيا اعمال و رفتار ديگران عكس العمل مرا تعيين می‌كنند ؟

11- آيا احتياجات و خواسته‌های ديگران را مقدم می ‌دانم ؟

12- آيا ترس از خشم ديگران بر روی صحبت و اعمال من اثر می گذارد؟

13- آيا ارزش‌های مورد قبول خود را در برابر ارزش‌های مورد قبول ديگران نديده می ‌گيرم ؟ و به ارزش‌های ديگران بيشتر بها می دهم ؟

14- آيا من داشته‌ها و نكات خوب و مثبت خود را نمی ‌توانم تشخيص دهم ؟

15- آيا آرامش من توسط احساسات و رفتارهای ديگران تعيين می ‌شود ؟

16- آيا بر روی كارها، حرفها و رفتارهای خود قضاوت می ‌كنم ؟ و هيچ وقت آنها را به اندازه کافی خوب نمی دانم؟

17- آيا قبول دارم كه ضربه ‌پذير بودن و درخواست كمك كردن طبيعی و نرمال است ؟

18- آيا زياد از حد وفادار هستم؟ حتی اگر اين وفاداری غير قابل توجيه باشد و برايم

مضر باشد؟

19- آيا حتماً بايد كسي به من احتياج داشته باشد تا بتوانم با او رابطه برقرار كنم؟

20- آيا بايد كسی مرا دوست داشته باشد يا تاييد كند، تا درباره خود احساس خوبی

داشته باشم؟

21- مشكلات و درگيری ديگران بر آرامش من اثر می گذارد و افكار من بر روی مشكلات و تسكين درد ديگران متمركز می ‌شود؟

22- آيا افكار من بر روی ديگران تمركز دارد؟

23- آيا افكار من بر روی حمايت از ديگران تمركز دارد؟

24- آيا افكار من بر روی سوء استفاده از ديگران تمركز دارد ؟

25- آيا من احساس احترام به خود می ‌كنم، وقتی كه مشكلات ديگران را حل می كنم يا درد ديگران را تسكين می دهم ؟

26- آيا سرگرمی و علائق خود را كنار می گذارم، تا در سرگرمی و علائق ديگران

شريك شوم؟

27- آيا نظرات خود را در مورد لباس پوشيدن و ظاهر نزديكان به آنها ديكته می ‌كنم، چون فكر می ‌كنم آنها انعكاس دهنده من هستند؟

28- از احساس ديگران آگاهم ، ولی از احساسات خودم خبر ندارم ؟

29- آيا روياهايتان برای آينده هميشه به كس ديگری وصل است ؟

30- آيا در روابطم با ديگران سعی نمی ‌كنم كه هميشه دهنده باشم تا احساس امنيت كنم؟

31- آيا ارزشها خود را به خاطر برقراری رابطه با ديگران زيرپا می ‌گذارم ؟

32- كيفيت زندگی من به كيفيت زندگی ديگران بستگی دارد؟

ð در واقع بسیاری از ما ممکن است چند تا یا تعداد کمی از ویژگی های افراد هم وابسته را داشته باشیم. تعداد پاسخ های شما به سوالات بالا نشان دهنده مقدار این بیماری در شماست. از یک پاسخ تا سی و دو پاسخ مثبت! همه پاسخ هایی که شما به سوالات بالا دادید نشان دهنده تربیت ناکارآمدی است که از آن برخوردارید. یادتان باشد ما در سیر زندگی بطور همزمان از چهار الگو پیروی می کنیم؛ 1- وراثت 2- رفتارهای والدین و آموزه های آنها 3- محیط (مدرسه،جامعه، گروه همسالان و دوستان و ...)، 4- خود یا خویشتن مان

کارآمدی یا ناکارآمدی ما محصول تعامل این چهار الگو در درون ماست که نحوه عکس العمل های ما به زندگی و شیوه زندگی کردن ما را تعیین می کنند. حتی می توان تعارضات، تناقض ها و تضادهای درونی را به تعامل نادرست و اشتباه این چهار الگو نسبت داد. به همین خاطر است که بسیاری از افراد در بسیاری از لحظه های مهم زندگی دقیقا نمی دانند باید چکار کنند. به همین دلیل مدت طولانی را در سردرگمی سپری می کنند و بالطبع دچار هیجانات شدیدی مثل افسردگی، اضطراب، نا امیدی، خشم، خود انتقادی، نارضایتی، بی حوصلگی، احساس پوچی، خودزنی و خودکشی و غیره می شوند. و به همین سبب خانمی که به عنوان مثال مورد بررسی قرار گرفت، تحت تاثیر عوامل مختلف (همان چهار الگو) و عوامل دیگر نتوانست تصمیم مناسبی بگیرد و به جهنم زندگی خود بازگشت. شما تا بحال چند بار توانسته اید روش های خود را در مواجهه با مسائل مربوط به زندگی شخصی، شغلی، زناشویی، خانوادگی و اجتماعی تان تغییر دهید؟ شاید خیلی کم پیش آمده باشد. دلیلش هم این است که شما به خیلی از روش هایی که تا بحال از آنها استفاده کرده اید عادت کرده اید و حالا دست برداشتن از آن روش ها کاری بسیار دشوار است. کنار گذاشتن روش های قبلی برای حل مسائل به معنی خلع سلاح شدن در این دنیای بی رحم است و این همان حماقت محض است! نه! اشتباه نکنید. علت اینکه اغلب افراد مشکلاتشان حل نمی شود این است که فرصت یادگیری و امتحان کردن روش های جدید برای حل مسائل را به خودشان نمی دهند. تغییر کردن امری دردناک است!

در ادامه مطالب بعدی به تشریح بیشتر این بیماری و معرفی منابع برای مطالعه بیشتر خواهیم پرداخت.

معرفی و تشریح بیماری هم وابستگی

moshaverehonline — Fri, 09 May 2008 22:49:48 GMT

در مطلب بعدی که به زودی پست خواهد شود به معرفی و تشریح بیماری هم وابستگی یا همان وابستگی متقابل که عده ای از همکاران به اشتباه از این کلمه استفاده می کنند پرداخته می شود.

هم وابستگی(1)

moshaverehonline — Fri, 09 May 2008 22:15:18 GMT

CODEPENDENCY

هم وابستگی

ð روزگاری زنی به غاری در کوهستان رفت تا در محضر یکی از معلمان مذهبی هندو شاگردی کند. به او گفت می خواهد هر آنچه را دانستنی است بداند. هندو او را با کوهی از کتاب تنها گذاشت تا آنها را بخواند. هر روز صبح هندو به غار برمی گشت تا روند پیشرفت زن را ببیند. عصای چوبی سنگینی در دست داشت و هر روز از زن می پرسید آیا همه دانستنی ها را آموختی؟ زن در جواب می گفت؛ نه! نیاموخته ام. سپس هندو با عصای خود بر سر زن می کوفت. این ماجرا ماه ها طول کشید. روزی هندو وارد غار شد، همان را پرسید و همان جواب را شنید. عصایش را بالا برد تا بر سر زن بکوبد اما زن عصا را از دست هندو گرفت. زن که از تنبیه هر روزه خلاصی یافته بود، در حالی که از مجازات هندو می ترسید به او نگاه کرد. برخلاف انتظارش هندو لبخند زد و گفت؛ تبریک می گویم. تو موفق شدی. حالا آنچه را لازم است می دانی. زن پرسید؛ چگونه؟! هندو پاسخ داد؛ حالا فهمیدی که نمی توانی همه دانستنی ها را بدانی و نیز آموختی که دیگر چگونه درد نکشی!

- شما چگونه از دردهای خود خلاصی پیدا می کنید؟

- همین الان با چند مورد از دردهای خود در این زندگی روزگار می گذرانید؟

- هر روز ضربه های چند عصای سنگین بر سر شما کوبیده می شود؟

- فکرمی کنید همه چیز را می دانید؟ 1- علت دردتان ،2- راه کنترل دردتان ،3- درمان دردتان را؟

- خوب، اگر شما جواب سه مورد بالا را می دانید پس چرا دردتان تا الان طول کشیده و همچنان شما را رها نمی کند؟

- اگر شما باور دارید که در حال برطرف کردن دردتان هستید پس چرا از شدت درد شما کم نمی شود؟

◄ شاید لازم باشد لحظه ای مکث کنید و مثل همیشه سریع از خودتان دفاع نکنید. کمی فکر کنید. دوباره سوال های بالا را مرور کنید. با خودتان کمی روراست باشید. مثل همیشه دردهایتان را انکار نکنید. شاید معتقدید من که مشکلی ندارم. دیگران باید روی خودشان کار کنند! شاید از شنیدن جملات بالا خوشتان نیامده باشد. مهم نیست! چون شما تا حالا مرتب به خودتان دروغ گفته اید. مرتب از خودتان انتظارات بیش از حد داشته اید. مرتب برای خودتان، دنیای درونتان، دنیای بیرونتان و دیگران، قوانین و قواعدی وضع کرده اید که هیچ کدامشان یا اغلب شان هیچ کاربردی نداشته اند و به هیچ وجهی با واقعیتی که در آن زندگی می کنید همخوانی نداشته اند! پس چرا باز هم به این وضعیت ادامه می دهید؟ چرا باز هم از دنیای بیرون انتظارات برآورده نشدنی دارید؟! اگر این قواعد سخت و خشک و غیر قابل تغییرتان دراغلب موارد دست و پایتان را بسته، چرا باز هم می خواهید از آنها پیروی کنید؟!!!

پاسخ سوال به روشنی در خود شماست! شما هیچ تمایلی به ترک وضعیت فعلی خود ندارید. چون تغییر برای شما سخت و دشوار است. زیرا دست برداشتن از روش های قبلی برایتان وحشتناک است و می ترسید هر چیزی را که به شما کمک می کرده تا دردهای زندگی را نادیده بگیرید از دست بدهید. چون می ترسید طور دیگری فکر کنید. چون می ترسید طور دیگری رفتار کنید که تا حالا نکرده اید. شما نمی دانید تا بحال چندین بار راه حل ها و افکار خلاق را در ذهنتان خفه کرده اید! فقط بخاطر اینکه راه حلی که به ذهنتان خطور کرده کمی عجیب و متفاوت تر از افکاری بوده که تا حالا با کمک آنها با دردهایتان کنار می آمدید. پس بگذار با دردهایم بسوزم و بسازم! چون من بی بروبرگرد شکست می خورم! بله شما اینطور فکر می کنید. پس داستان زیر را هم بخوانید.

"حمید مردی جذاب و متشخص بود. او در زمینه تجارت خود را فردی موفق اما بازنده در برقراری روابط عاطفی بحساب می آورد. او در دوران تحصیلات متوسطه بسیار محبوب و مورد توجه بود. اگر چه بعد از اتمام تحصیلات خانواده و دوستانش را به دلیل ازدواج با پریسا بهت زده کرد. پریسا به نسبت دیگر زن هایی که پیشتر به حمید علاقه داشتند بدترین رفتار را با وی داشت و برخوردش با او و دوستانش سرد و خصمانه بود. بندرت در کارهای مورد علاقه حمید شرکت می کرد. اینطور که بنظر می رسید زیاد به حمید علاقه نداشت. سیزده سال بعد کار آن دو به جدایی کشید. در طول تمام این سال ها حمید در مورد بعضی مسائل به او شک داشت. پریسا بعد از ازدواج پایبند اخلاق نبود و مواد مخدر نیز مصرف می کرد. حمید بعد از جدایی کاملا خود را باخته بود. اما بعد از دو ماه سردرگمی دلباخته زنی دیگر شد که از طلوع صبح تا نیمه شب به قدری مواد مصرف می کرد که از هوش می رفت. حمید پس از چند ماه نگرانی کوشید که به او کمک کند. در این زمینه کوشید تا علل و انگیزه های اعتیاد را در او شناسایی و از این عمل پیشگیری کند اما سرانجام از این تلاش بی حاصل عصبی شد زیرا آن زن نتوانست از عادت مخرب خود دست بردارد و بالاخره حمید به رابطه خود با وی پایان داد. اندکی بعد او دلباخته زنی دیگر شد و طولی نکشید که با او ازدواج کرد و زندگی خود را با او شروع نمود. بعد از مدتی پی برد که او نیز معتاد است. طولی نکشید که حمید دوباره وقت زیادی از زندگی خود را صرف نگرانی بابت همسر جدیدش کرد. او را دائم تحت نظر می گرفت، کیفش را برای یافتن قرص یا مواد دیگر بازرسی می کرد و در مورد اعمال و رفتارش او را زیر سوال می برد. بعضی اوقات نیز به سادگی اعتیاد او را انکار می کرد. در طول این رابطه می کوشید خود را به نوعی سرگرم و اوقات خوشی را با وی سپری کند و در بیشتر اوقات خود را مقصر می دانست و به خود می گفت؛ در چند مورد من هم تقصیر دارم. اشتباه از من است. در گیرودار همین ازدواج اخیرش حمید موقتا خود را از چنگال خودفریبی نجات داد و برای گرفتن کمک و مشاوره به یکی از مراکز ترک اعتیاد مراجعه کرد. حمید گفت؛ می دانم که باید به این رابطه خاتمه دهم ولی آمادگی این کار را ندارم. من و او می توانیم درباره همه چیز و همه کس با هم صحبت کنیم و من او را دوست دارم. چرا، چرا همیشه این بلا سر من می آید؟ مرا در اتاقی پر از زنان بگذارید، بدون هیچ شکی من عاشق زنی می شوم که بیشترین مشکل را دارد و با من بدترین رفتار را خواهد کرد. به صراحت بگویم شاید این قبیل افراد برایم جذاب تر هستند. اگر زنی با من خوب رفتار کند برایم خسته کننده می شود. حمید مدعی بود که در جمع فقط اندکی می نوشد و هرگز در این مورد مشکل خاصی نداشته و به مشاور گفت که هرگز مواد مخدر مصرف نکرده. برادر حمید که الان چهل سال دارد در نوجوانی معتاد بوده. حمید ادعا کرد که هیچ کدام از والدینش معتاد نبوده ولی بعد با اکراه اقرار کرد که پدرش در گذشته معتاد بوده است. حمید می پرسید؛ چگونه مشکل خانواده ام می تواند در من تاثیر بگذارد؟ پدرم سال هاست که از دنیا رفته و برادرم را نیز بندرت می بینم. بعد از گذشت چند جلسه مشاوره حمید پی برد که یک وابسته متقابل است ولی دقیقا مطمئن نبود که مسئله چیست. یا در این مورد چه اقدامی می تواند بکند. به محض اینکه عصبانیتش در مورد این مشکل کاهش یافت دیگر به جلسات مشاوره نرفت. با خودش چنین تصور می کرد که مشکل همسرش با مواد مخدر آن قدرها هم وخیم نیست و به این نتیجه رسید که مشکلش با زنان فقط بد اقبالی بوده و امیدوار بود که در آینده بخت در خانه اش را بکوبد. آیا مشکل حمید فقط بد اقبالی بود یا بیماری ای به نام هم وابستگی؟ "

معرفی یکی از مهمترین شیوه های روان درمانی-شماره(3)

moshaverehonline — Sun, 25 Mar 2007 02:28:18 GMT

سه سطح تفکر

تفکر انسان در سه سطح پدیدار می شود: ١- برداشتها١       ٢- ارزیابیها٢       ٣- باورهای هسته ای٣

هر فردی مجموعه ای از باورهای هسته ای دارد که معمولا به شکل نیمه خودآگاه نحوه پاسخدهی وی را به مسایل زندگی تعیین می کند. زمانی که اتفاقی رخ می دهد و بدنبال خود قطاری از افکار را راه می اندازد، آنچه که شخص بطور خودآگاه به آن می اندیشد، ناشی از باورهای هسته ای است که به شکل نیمه خودآگاه راجع به آن واقعه بخصوص بکار افتاده اند.

بگذارید باور هسته ای یک شخص را بازگو کنیم؛ برای اینکه من شاد باشم، زندگی من باید بی خطر و پیش بینی پذیر باشد. یک باور این چنینی فرد را در مقابل احتمال بروز خطر دچار حساسیت افراطی می کند و فرد در مورد اموری که احتمالا درست پیش نمی روند، مبالغه می کند(یا مبالغه آمیز رفتار می کند). تصور کنید چنین فردی یک شب سروصدایی می شنود، حساسیت افراطی این فرد به خطر، باعث می شود وی از این سروصدا نتیجه بگیرد که دزدی وارد خانه اش شده. سپس او این احتمال را به عنوان یک مساله فاجعه آمیز یا غیر قابل تحمل تلقی کرده و در آخر احساس شدیدی از وحشت به وی دست می دهد.

در اینجا نمونه ای وجود دارد که نحوه کار کردن همه این سطوح تفکر را در قالب ABC بخوبی نشان

می دهد.

-Aهمسایه شما تماس می گیرد و از شما می خواهد تا باقی روز را از فرزندش مراقبت کنید. در حالیکه شما از قبل برنامه ریخته اید که کارهای مربوط به باغچه تان را انجام دهید. شما نتیجه می گیرید که اگر به او نه بگویم، در مورد من فکرهای بدی خواهد کرد.

B- شما استنتاجتان را اینگونه ارزیابی می کنید; من نمی توانم نارضایتی او را تحمل کنم و بگذارم تصور کند که من آدم خودخواهی هستم.

ارزیابی شما از این قاعده زیربنایی برمیاید که; من به عشق و تایید شدن از طرف این آدمها احتیاج دارم و باید از هر چیزی که باعث عدم تاییدم می شود پرهیز کنم.

C- شما جواب می دهید; چشم!

خلاصه اینکه افراد، خودشان و دنیای اطرافشان را در سه سطح مورد بررسی قرار می دهند. ١- استنتاج یا برداشتها، ٢- ارزیابی یا برآوردها، ٣- قواعد زیربنایی یا باورهای هسته ای. هدف اصلی درمانگر نیز سروکار داشتن با قواعد زیر بنایی و کلی است که شکل نسبتا دایمی دارند و علت پایدار واکنشهای ناخواسته مراجع هستند.

REBT برای سروکار داشتن با تفکر ارزیابی کننده ٤ جایگاه خیلی بیشتری را نسبت به سایر دیدگاههای رفتاری-شناختی که تمرکزشان بر تفکر استنباطی٥ است، برای این مقوله درنظر می گیرد.بعلاوه REBT بر محوریت کمال طلبی نیز نسبت به سایر انواع تفکر، بیشتر تاکید می کند.

دو نوع پریشانی

تکنیک REBT حاکی از این است که انسان به دو طریق اصلی خود را مغلوب یا پریشان می کند. ١- هنگامیکه شخص افکار غیر منطقی در مورد خود دارد(خود پریشی٦).٢- هنگامیکه شخص افکار غیر منطقی در مورد چگونگی آرامش جسمی و هیجانی خود دارد(رنج پریشی٧).

زمانیکه افراد هم در مورد خودشان و هم در مورد شرایطشان بطور غیر منطقی فکر می کنند، این دو نوع آشفتگی بطور دایم با هم بروز می کنند، هر چند معمولا یکی از شدت بیشتری برخوردار است.

برداشتها

در زندگی روزمره، حوادث و شرایط دو سطح از تفکر را راه اندازی می کنند؛ برداشت کردن و ارزیابی کردن. ما در ابتدا راجع به آنچه در جریان است، یعنی راجع به آنچه که فکر می کنیم اتفاق افتاده، آنچه در حال

1- inferences                                              5- inferential

2- evaluations                                            6- ego disturbance

3- core beliefs                                            7- discomfort disturbance

4- evaluative type

معرفی یکی از مهمترین شیوه های روان درمانی-شماره(2)

moshaverehonline — Sun, 25 Mar 2007 02:19:19 GMT

در اینجا نمونه ای از یک واقعه هیجانی ارایه می شود که بوسیله شخصی تجربه شده که سوابق وی حاکی از استعداد زیستی (بیولوژیک) وی به خُلق پایین بوده و در مورد نگرش دیگران نسبت به خود دچار سوء تعبیر است.

A- با چی شروع شد؟

واقعه: یکی ازدوستانم در خیابان بدون توجه به من از کنارم رد شد.

برداشتهای مربوط به واقعه: او مرا نادیده می گیرد، او مرا دوست ندارد.

B- باورهای مربوط به A :

١- روزی خواهد رسید که هیچکدام از دوستانم را در کنارم نخواهم داشت و این وحشتناک خواهد بود.

٢- برای اینکه من احساس ارزشمندی و شادی داشته باشم، مردم باید مرا دوست داشته باشند.

٣- من بعنوان یک دوست غیر قابل قبول هستم پس من آدم بی ارزشی هستم.

C- واکنش:

احساسها: تنهایی، افسرده

رفتارها: بطور کلی اجتناب از مردم

یادآوری می شود که A موجب پدید آمدن C نمی شود، بلکه A موجب راه اندازیB می شود و B نیز موجب C.همچنین مراحل ABC بطور واحد اتفاق نمی افتد بلکه این فرایند بطور زنجیره ای بروز می کند. بدین شکل که اغلب، C موجب پدید آمدن A(واقعه بعدی) می شود. برای مثال شخص یاد شده ممکن است خلق پایین ناشی از افکار خود را مشاهده کند و بخود بگوید: آه! نه! من دارم دوباره افسرده می شوم و نمی توانم این را تحمل کنم! سپس احساس اضطراب می کند.

انسان می تواند هیجانها و رفتارهای خود را مکررا مورد مشاهده قرار دهد و سپس واکنش جدیدی به آنها نشان دهد.نکته دیگر اینکه، اغلب باورها خارج از حیطه خودآگاهی هستند. آنها ماهیت عادتی و خودکار داشته و اغلب، قواعد زیربنایی که راجع به چگونگی دنیا و زندگی هستند را شامل می شوند. اگرچه همه افراد

می توانند با تمرین یاد بگیرند که چگونه می شود بسیاری از این باورهای نیمه خودآگاه را کشف کرد.

تفکر غیر منطقی١ چیست؟

همانطور که دیدیم شیوه تفکر افراد،چگونگی احساس آنها را تعیین می کند. اما کدام نوع از تفکر برای زندگی انسان مشکل ساز است؟

تعریف

جهت توصیف یک باور بعنوان یک تفکر غیر منطقی می توان گفت:

١- از رسیدن شخص به اهدافش جلوگیری می کند، هیجانات شدید و مقاومی ایجاد می کند که منجر به ناخوشی مفرط و احساس درماندگی و ناتوانی می شود و باعث می شود رفتارهای فرد منتهی به صدمه زدن به خود یا به دیگران شود و بطور کلی زندگی شخص را دچار آسیب می کند.

٢- واقعیت را تحریف می کند(سوءتعبیری از یک پیشامد یا واقعه که با شواهد واقعی و ملموس همخوانی ندارد).

٣- شامل روشهای غیر منطقی جهت ارزیابی خود، دیگران و دنیا می شود. ازجمله کمال طلبی٢، فاجعه سازی٣، انعطاف نا پذیری(تحمل بسیار پایین)٤، دسته بندی مردم٥.

امروزه در REBTغالبا به باورها عنوان خود-مغتوب کننده ٦ اطلاق می شود تا غیرمنطقی. و این به منظور تاکید بر تاثیرات وارده از این باورها بر زندگی شخص است که این اثرات خود،کلید تشخیص غیر منطقی بودن باور فرد می باشند.

1- irrational Thinking 4- discomfort Intolerance

2- demandingness 5- people-rating

3- awfulising 6- self-defeating